يكى لغوى و بقيّه اصطلاحى و مربوط به اصطلاح فقهاء است . [ 1 - تعريف لغوى : « مبادلهء مال‌به‌مال » ] امّا معناى لغوى : فيومى در المصباح المنير گفته : البيع مبادلة مال بمال « 1 » [ نكات اين تعريف ] [ نكاتى كه در ارتباط با اين تعريف مطرح است : 1 - آيا بيع مبادلهء مالكين است يا مبادلهء ملكيّتها و يا مملوكين و مالين ؟ از تعبير مصباح روشن است كه بيع مبادلهء مالى به مال ديگر است . 2 - اشكالى به تعريف مذكور شده روى كلمهء مبادله كه مصدر باب مفاعله است ، مفاعله ميان دو كس باشد ، در حالىكه بيع به معناى فروختن كار دو كس نيست ، تنها كار بايع است پس خوب بود بجاى مبادله ، مىفرمود : تبديل يا ابدال مال بمال . از اين اشكال جوابهائى داده شده ، كه به نظر مىرسد بهترين جواب اينست كه : بيع مذكور در كلام فيّومى در مصباح بيع به معناى مصدرى كه از فاعل صادر مىشود و كار بايع تنها مىباشد ، نيست بلكه بيع در مقابل اجاره و صلح و نكاح و . . . واقع شده يعنى اين معاملهء خاصّه كه دو طرف دارد يكى مشترى و ديگرى بايع ، اين مجموعه عبارتست از مبادلهء مال بمال فيومى درصدد تبيين عقد بيع ، معاملهء خاصّه‌اى كه عرف آن را بيع مىگذارد ، برآمده نه فقط بيان فعل بايع ، پس تعريف مذكور ، بلاعيب است . و اگر بگوئيد : پس خوب بود بفرمايد : البيع و الشراء . . . مىگوئيم : بيع به معناى مذكور علم شده و نيازى به آوردن شراء نيست و يا چون اصل در اين معامله همان بيع است ، جانب آن را بر جانب شراء غلبه داده و تغليبا بيع گفته‌اند . 3 - كلمهء مال بمال تعريف به اعمّ است زيرا مال هم عين را شامل است و هم منفعت را و اجاره نيز مبادلة مال بمال است ، صلح نيز در بعض موارد چنين

--> ( 1 ) المصباح المنير ، ج 1 ، ص 87 ، سطر اخير .